XI 8.3 : Integral Substitusi

Posted on

Halo halo hai … Sebelumnya kita sudah membahas beberapa sifat integral tak tentu. Jika kamu masih belum paham beberapa hal, silakan akses materinya di link berikut > https://bdr.masbied.com/bdr-genap-kelas-xi/2712/xi-8-2-sifat-sifat-integral/

Kali ini kita akan membahas tentang integral substitusi.

C. Integral Substitusi

$f(g(x))$ jika kita turunkan terhadap $x$ maka akan kita dapatkan $\frac{d}{dx}f(g(x))=f'(g(x)).g'(x)$. Ini yang kemarin kita bahas sebagai TURUNAN LUAR $\times$ TURUNAN DALAM yah …

Nah, jika $f'(g(x)).g'(x)$ kita integralkan $\int f'(g(x)).g'(x)$, maka hasilnya adalah $f(g(x))+C$.

Ingat kembali, bahwa integral atau anti turunan adalah kebalikan dari turunan.

Kita bisa membuat pemisalan.

$\int f'(g(x)).\textcolor{red}{g'(x)}$

Misalkan :

$u=g(x)$

$\frac{du}{dx}=\textcolor{red}{g'(x)}$, hasil turunan ini terdapat dalam integral.

Kedua ruas kita integralkan terhadap $x$

$\begin{aligned}\int \frac{du}{dx}&= \int \textcolor{red}{g'(x)} dx & \to \frac{du}{dx}=u+C \end{aligned}$

$u + C = \int g'(x) dx$

$\int du = \int g'(x) dx$

Jika disubstitusikan ke bentuk awalnya, maka akan kita dapatkan seperti ini

$\boxed{\int f'(u).du = F(u)+C}$

Inilah yang disebut sebagai integral substitusi.

Pusing kan?

Wkwkw …

Supaya gampang, langsung masuk ke contoh saja deh ..

Contoh 1 :

$\int (x-2)^5dx =\cdots$

Jawab :

$\int (\textcolor{blue}{x-2})^5dx =\cdots$

Misalkan : $\boxed{\textcolor{blue}{u=x-2}}$

$\frac{du}{dx}=1 \gets$ turunan dari $x-2=1$

Karena $\frac{du}{dx}=1 \to \begin{equation}\boxed{\textcolor{red}{du=dx}}\end{equation}$, akibatnya..

$\begin{aligned}\int (\textcolor{blue}{x-2})^5\textcolor{red}{dx} &=\int \textcolor{blue}{u}^5\textcolor{red}{du} \\ &= \frac{1}{5+1}u^{5+1}+C \\ &= \frac{1}{6}u^6 +C & \to u=x-2 \\ &=\frac{1}{6}(x-2)^6+C \end{aligned}$

$\therefore \int (x-2)^5dx=\frac{1}{6}(x-2)^6+C$

Contoh 2 :

$\int (2x+1)^5 dx = \cdots$

Jawab :

$\int (\textcolor{blue}{2x+1})^5 dx$

Misalkan : $\begin{equation}\boxed{\textcolor{blue}{u=2x+1}}\end{equation}$

$\frac{du}{dx} = 2 \to$ Ingat, turunan dari $2x+1$ adalah $2$.

$du= 2dx \to \frac{du}{2}=dx$, yang equivalen dengan

$\begin{equation}\boxed{ \textcolor{red}{dx=\frac{1}{2}du}}\end{equation}$, akibatnya..

$\begin{aligned}\int (\textcolor{blue}{2x+1})^5 \textcolor{red}{dx}&=\int \textcolor{blue}{u}^5.\textcolor{red}{\frac{1}{2}du} \\ &= \frac{1}{2} \int u^5.du \\ &= \frac{1}{2}.\frac{1}{5+1}u^{5+1}+C \\ &= \frac{1}{2}.\frac{1}{6}u^{6}+C\\ &=\frac{1}{12}u^6+C &\to u=\textcolor{blue}{2x+1} \\ &=\frac{1}{12}(2x+1)^6+C \end{aligned}$

$\therefore \int (2x+1)^5 dx=\frac{1}{12}(2x+1)^6+C$

Contoh 3 :

$\int (3x-2)^6 dx = \cdots$

Jawab :

$\int (\textcolor{blue}{3x-2})^6 dx$

Misalkan : $\begin{equation}\boxed{\textcolor{blue}{u=3x-2}}\end{equation}$

$\frac{du}{dx} = 3$

$du=3dx \to \frac{du}{3}=dx$, yang equivalen dengan

$\begin{equation}\boxed{\textcolor{red}{dx=\frac{1}{3}du}}\end{equation}$, akibatnya ..

$\begin{aligned}\int (\textcolor{blue}{3x-2})^6 \textcolor{red}{dx}&=\int \textcolor{blue}{u}^6.\textcolor{red}{\frac{1}{3}du} \\ &= \frac{1}{3} \int u^6.du \\ &= \frac{1}{3}.\frac{1}{6+1}u^{6+1}+C \\ &=\frac{1}{3}.\frac{1}{7}u^7+C \\ &=\frac{1}{21}u^7+C &\to \textcolor{blue}{u=3x-2} \\ &=\frac{1}{21}(3x-2)^7+C \end{aligned}$

$\therefore \int (3x-2)^6 dx=\frac{1}{21}(3x-2)^7+C$

Contoh 4 :

$\int (3\sqrt{5x-2}dx=\cdots$

Jawab :

Misalkan : $\begin{equation}\boxed{\textcolor{blue}{u=5x-2}}\end{equation}$

$\frac{du}{dx}=5$

$du = 5dx \to \frac{1}{5}du = dx$, yang equivalen dengan

$\begin{equation}\boxed{\textcolor{red}{dx=\frac{1}{5}du}}\end{equation}$, akibatnya..

$\begin{aligned}\int (3 \sqrt{\textcolor{blue}{5x-2}}) \textcolor{red}{dx}&=\int 3. (\textcolor{blue}{5x-2})^\frac{1}{2} \textcolor{red}{dx} \\ &= \int 3.\textcolor{blue}{u}^\frac{1}{2}.\textcolor{red}{\frac{1}{5}du} \\ &=3.\frac{1}{5}.\int u^\frac{1}{2}du \\&=\frac{3}{5}.\frac{1}{\frac{1}{2}+1}u^{\frac{1}{2}+1}+C \\ &= \frac{3}{5}.\frac{1}{\frac{3}{2}}u^\frac{3}{2}+C \\ &=\frac{3}{5}.\frac{2}{3}u^\frac{3}{2}+C \\ &=\frac{6}{15}u^\frac{3}{2}+C & \gets u=5x-2 \\ &=\frac{2}{5}(5x-2)^\frac{3}{2}+C \end{aligned}$

$\therefore \int (3\sqrt{5x-2}dx=\frac{2}{5}(5x-2)^\frac{3}{2}+C$

Contoh 5 :

$\int (2x(x^2-5)^7)dx =\cdots$

Jawab :

Misalkan : $\boxed{\textcolor{blue}{u=x^2-5}}$

$\frac{du}{dx}=2x$, yang equivalen dengan

$\begin{equation}\boxed{\textcolor{red}{du=2xdx}}\end{equation}$, akibatnya..

$\begin{aligned}\int (2x(\textcolor{blue}{x^2-5})^7)dx &= \int (\textcolor{blue}{x^2-5})^7. \textcolor{red}{2xdx} \\ &= \int \textcolor{blue}{u}^7.\textcolor{red}{du} \\ &=\frac{1}{8}u^8 + C &\gets u=x^2-5 \\ &=\frac{1}{8}(x^2-5)^8+C \end{aligned}$

$\therefore \int (2x(x^2-5)^7)dx=\frac{1}{8}(x^2-5)^8+C$

Rumus Umum $\int (ax+b)^n dx$

Berdasarkan hasil pengerjaan pada contoh 2 & 3, kita dapat simpulkan rumus umum untuk $\int (ax+b)^n dx$ sebagai berikut :

$\int (\textcolor{green}{a}x+b)^\textcolor{red}{n}dx=\frac{1}{\textcolor{green}{a}(\textcolor{red}{n}+1)}(\textcolor{green}{a}x+b)^{\textcolor{red}{n}+1}+C$

Rumus ini dapat digunakan dengan syarat :

  • Variabel $x$ linear (atau berpangkat $1$)
  • Variabel yang ada hanya $x$ saja.
  • Pangkat $(n) \neq -1$

Contoh 6 :

$\int 2(3x+8)^5 dx =\cdots$

Jawab :

$\begin{aligned}\int 2(\textcolor{green}{3}x+8)^\textcolor{red}{5} dx &= 2.\int (\textcolor{green}{3}x+8)^\textcolor{red}{5} dx \\ &=2. \frac{1}{\textcolor{green}{3}(\textcolor{red}{5}+1)}(\textcolor{green}{3}x+8)^{\textcolor{red}{5}+1}+C \\ &=2.\frac{1}{3(6)}.(3x+8)^6+C \\ &=2.\frac{1}{18}.(3x+8)^6+C \\ &=\frac{2}{18}.(3x+8)^6+C \\ &=\frac{1}{9}(3x+8)^6+C \end{aligned}$

$\therefore \int 2(3x+8)^5 dx=\frac{1}{9}(3x+8)^6+C$

Contoh 7 :

$\int 5(7x+1)^4 dx =\cdots$

Jawab :

$\begin{aligned}\int 5(\textcolor{green}{7}x+1)^\textcolor{red}{4} dx &= 5.\int (\textcolor{green}{7}x+1)^\textcolor{red}{4} dx \\ &=5. \frac{1}{\textcolor{green}{7}(\textcolor{red}{4}+1)}(\textcolor{green}{7}x+1)^{\textcolor{red}{4}+1}+C \\ &=5.\frac{1}{7(5)}.(7x+1)^5+C \\ &=5.\frac{1}{35}.(7x+1)^5+C \\ &=\frac{5}{35}.(7x+1)^5+C \\ &=\frac{1}{7}(7x+1)^5+C \end{aligned}$

$\therefore \int 5(7x+1)^4 dx=\frac{1}{7}.(7x+1)^5+C$

Contoh 8 :

$\int [(4x+4)(x^2+2x)^7]dx=\cdots$

Jawab :

Misalkan :

$\begin{equation}\boxed{\textcolor{blue}{u=x^2+2x}}\end{equation}$

$\frac{du}{dx}=2x+2$

$du=(2x+2)dx$, yang equivalen dengan

$\begin{equation}\boxed{\textcolor{red}{2du = (4x+4)dx}} \end{equation}\gets$ kedua ruas $\times 2$

Note : Bentuk $(2x+2)$ dimanipulasi menjadi $(4x+4)$, karena bentuk $(4x+4)$ terdapat dalam soal.

Akibatnya..

$\begin{aligned}\int [(4x+4)(x^2+2x)^7]dx &= \int \textcolor{blue}{(x^2+2x)}^7.\textcolor{red}{(4x+4)dx} \\ &= \int \textcolor{blue}{u}^7.\textcolor{red}{2du} \\ &= 2.\int u^7.du \\ &= 2. \frac{1}{8}u^8+C \\ &=\frac{1}{4}u^8+C &\gets u=x^2+2x \\ &= \frac{1}{4}(x^2+2x)^8+C \end{aligned}$

$\therefore \int [(4x+4)(x^2+2x)^7]dx=\frac{1}{4}(x^2+2x)^8+C$

Contoh 9 :

$\int (\frac{2x+1}{\sqrt{x^2+x-6}})dx =\cdots$

Jawab :

Misalkan : $\begin{equation}\boxed{\textcolor{blue}{u=x^2+x-6}}\end{equation}$

$\frac{du}{dx}=2x+1$

$\begin{equation}\boxed{\textcolor{red}{du=(2x+1)dx}} \end{equation} \gets$ kedua ruas diintegralkan

Akibatnya..

$\begin{aligned}\int (\frac{\textcolor{red}{2x+1}}{\sqrt {\textcolor{blue}{x^2+x-6}}})dx &=\int ( \frac{1}{\sqrt {\textcolor{blue}{x^2+x-6}}}).(\textcolor{red}{2x+1})dx\\ &= \int (\frac{1}{\sqrt{\textcolor{blue}{u}}})\textcolor{red}{du} \\ &=\int (\frac{1}{u^{\frac{1}{2}}})du \\ &=\int u^{-\frac{1}{2}} du \\ &= \frac{1}{-\frac{1}{2}+1}u^{-\frac{1}{2}+1}+C \\ &= \frac{1}{\frac{1}{2}}u^{\frac{1}{2}}+C \\ &=2u^{\frac{1}{2}}+C &\to u=x^2+x-6\\ &=2(x^2+x-6)^{\frac{1}{2}}+C \\ &= 2\sqrt{x^2+x-6}+C \end{aligned}$

$\therefore \int (\frac{2x+1}{\sqrt{x^2+x-6}})dx=2\sqrt{x^2+x-6}+C$

Siip, semoga bisa dipahami yah …

6 comments

  1. [1959]ku3939 | Link vào trang chủ và hướng dẫn chơi baccarat,Truy cập ku3939 để nhận link vào mới nhất, tải app nhanh chóng và xem mẹo chơi slots nổ hũ cực hay. Đăng ký tài khoản và trải nghiệm casino ngay hôm nay. visit: ku3939

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *